Cortisol

Cortisol is een stresshormoon dat wordt aangemaakt door de bijnierschors. Het volgt een dagritme (het hoogst in de ochtend, het laagst rond middernacht) en wordt gemeten in bloed, speeksel laat op de avond of 24-uursurine om een teveel of tekort aan cortisol te beoordelen. (MedlinePlus)

Laatst gecontroleerd16 juni 2026
Serum
monstertype
~5 mL
bloed nodig
~7 dagen
resultaten in de app
Ochtend, 7 tot 9 uur
beste timing
INBEGREPEN BIJ ANIVA
€ 199 / jaar
€ 0,55 per dag
Starten
100+ biomarkers*. Goedkoper dan een vergelijkbare test bij je arts. Gegarandeerd, of we matchen de prijs.
Als je particulier verzekerd bent, kun je onze gespecificeerde factuur bij je verzekeraar indienen, en of die vergoedt hangt af van je polis.
Op deze pagina
Waarom testenReferentiebereikenWat je leertWat het beïnvloedtHoe testen werktBronnenFAQ
Kortom

Cortisol is een steroïdhormoon dat door je bijnieren wordt aangemaakt. Het wordt vaak het belangrijkste stresshormoon genoemd omdat het stijgt wanneer je lichaam moet reageren op druk, maar het doet veel meer dan dat.

Het helpt de bloedsuiker, bloeddruk, stofwisseling en het slaap-waakritme te regelen. De waarden volgen een dagpatroon: het hoogst in de vroege ochtend en het laagst rond middernacht.

Stofwisseling & diabetes
Getoetst aan de DGKL-referentiepraktijk.

Waarom dit testen?

Cortisol laat zien of je stressreactie en bijnieren normaal werken. Aanhoudend hoge waarden kunnen wijzen op het syndroom van Cushing, chronische stress of bepaalde medicijnen, en kunnen samengaan met gewichtstoename, hoge bloeddruk en slecht slapen.

Een laag cortisol kan wijzen op bijnierschorsinsufficiëntie (ziekte van Addison) of een probleem met de hypofyse, en kan vermoeidheid, een lage bloeddruk en gewichtsverlies veroorzaken. Omdat cortisol gedurende de dag verandert, maakt het tijdstip van de bloedafname veel uit.

Wat is een normaal resultaat?

Aniva beoordeelt je resultaat op basis van wetenschappelijk onderbouwde referentiewaarden, niet alleen de brede normaalwaarden van het lab. De referentie hieronder is specifiek voor deze biomarker.

Referentiewaarden voor volwassenen zoals gebruikt door Aniva. De waarden dienen als richtlijn en kunnen verschillen per laboratorium en methode.

GroepNormaalbereik
Volwassenen171 tot 536 nmol/L

Bronnen: ACB Cortisol Catalogue

Je Aniva-rapport legt je resultaat naast deze waarden, samen met je leeftijd, geslacht en de rest van je panel.

Bereiken zijn richtlijnen en verschillen per lab en meetmethode, in lijn met de DGKL-praktijk. Lees je resultaat altijd naast het referentie-interval van je eigen lab.

Welke inzichten geeft deze test je?

  • Of je ochtendcortisol binnen het verwachte bereik valt
  • Vroege signalen van een over- of onderactieve bijnierfunctie
  • Context voor symptomen zoals vermoeidheid, stress of slaapproblemen
  • Een nulmeting om over tijd te volgen naast veranderingen in je leefstijl

Wat kan dit resultaat beïnvloeden?

Wat het resultaat kan vertekenen

Het tijdstip van de dag heeft een groot effect, dus bloedafnames in de ochtend zijn standaard. Stress, acute ziekte, zwangerschap en pillen met oestrogeen verhogen de waarden doordat het bindende eiwit toeneemt. Steroïdemedicatie, ook bij inhalatie of op de huid, kan de resultaten onderdrukken. Ploegendienst en slecht slapen kunnen het dagpatroon verschuiven.

Het best te interpreteren met

Vaak bekeken naast ACTH, en samen met TSH en glucose bij onderzoek naar vermoeidheid of metabole klachten.

Hoe wordt dit getest?

Monster
Serum
Benodigd bloed
~5 mL
Methode
Immunoassay
Beste moment
Ochtend, 7 tot 9 uur

Veelgestelde vragen

Wat betekenen mijn cortisolresultaten in gewone taal? Ze laten zien hoe je bijnieren reageren op dagelijkse belasting en stress. Je arts kijkt naar het tijdstip, je klachten en andere tests om ze te interpreteren.

Moet ik nuchter zijn voor een cortisoltest? Nee. Het tijdstip is belangrijker; afname vroeg in de ochtend of laat op de avond kan worden aanbevolen.

Wat kan mijn cortisolwaarden beïnvloeden? Steroïde medicijnen, anticonceptie of oestrogeen, ziekte, stress, slecht slapen, ploegendienst, intensief sporten en zwangerschap kunnen de resultaten veranderen.

Hoe vaak moet ik cortisol testen? Test bij klachten, na veranderingen in medicatie of om een afwijkend resultaat te volgen, op advies van je behandelaar.

Hoe lang duurt het voordat de resultaten er zijn? De resultaten zijn meestal binnen ongeveer 7 dagen klaar.

Wat moet ik met mijn behandelaar bespreken? Deel je klachten, alle medicijnen en voedingssupplementen en je slaapritme, en vraag of bevestigende testen zoals een speeksel-, urine- of ACTH-stimulatietest nodig zijn.

Verwante biomarkers die meestal samen met deze worden bekeken

✦ Als je particulier verzekerd bent, kun je onze gespecificeerde factuur bij je verzekeraar indienen, en of die vergoedt, hangt af van je polis.

Stop met gissen. Zie dit met Aniva.

Eén jaarlidmaatschap, 100+ biomarkers*, elk resultaat uitgelegd in gewone taal met een persoonlijk gezondheidsplan en Concierge-begeleiding.

Starten
€ 0,55 per dag · altijd opzegbaar · Core Panel-resultaten in ongeveer 10 dagen

Je toekomstige ik wacht op je

Begin te bouwen aan het gezondste decennium van je leven.

Starten