Redactioneel — Precisiegeneeskunde
De kloof tussen wat je huisarts meet en wat je biologie werkelijk doet — en waarom de belangrijkste gegevens over je gezondheid nooit op een resultatenoverzicht zijn verschenen. Dit is het argument van Topol, de Duitse zorgcontext en het verkeerde probleem. Dit is wat het bewijs werkelijk zegt — en wat dat betekent voor het enige lichaam dat je hebt.
Eric Topol is geen wellness-influencer. Hij is cardioloog, onderzoeker in de moleculaire geneeskunde en oprichter van een van de productiefste instituten voor translationeel onderzoek in de Verenigde Staten. Hij werkt al bijna dertig jaar aan een peer-reviewed onderbouwing, verspreid over duizenden publicaties, waaruit blijkt dat de opzet van de moderne geneeskunde fundamenteel verkeerd is.
Niet fout in de zin dat artsen onbekwaam zijn. Fout in de zin dat het systeem is ontworpen om op ziekte te reageren — en nooit is heringericht om die te voorkomen. In Topols woorden is het gemiddelde consult een diagnostisch protocol voor een populatie zieke mensen, toegepast op mensen die mogelijk nog niet ziek zijn. Het signaleert wat er al is. Het is bijna volledig blind voor wat zich opbouwt.
“We besteden bijna al onze middelen aan de 5 % mensen die erg ziek zijn, en negeren in feite de 95 % die gezond gehouden zouden kunnen worden.”
Eric Topol, MD — Scripps Research Translational Institute
Dit is geen opvatting in de marge. Het is het intellectuele fundament van precisiegeneeskunde — de groeiende consensus dat chronische ziekten niet ineens ontstaan. Ze bouwen zich op. Ze stapelen zich langzaam en meetbaar op, over jaren of decennia voordat een klinische drempel wordt overschreden. Tegen de tijd dat er een diagnose volgt, is het biologische proces al lange tijd aan de gang.
Het gevolg is confronterend: het standaard jaarlijkse bloedpanel — ongeveer tien tot vijftien markers, gekozen om duidelijke ziekte op te sporen — meet grotendeels de nasleep van een proces dat al jaren aan de gang is. Het is het lezen van het laatste hoofdstuk van een verhaal dat al geschreven is.
Die vier cijfers samen vormen de kloof waar Topol al sinds 2012 over schrijft. Het systeem test je weinig, met te weinig markers, nadat de biologie al jaren aan de gang is. Dat is geen nalatigheid. Het is architectuur. Die architectuur moet veranderen.
Topols centrale bijdrage aan precisiegeneeskunde is bedrieglijk eenvoudig: het lichaam is niet het bevolkingsgemiddelde. Het is één specifiek systeem, met een eigen specifieke uitgangswaarde, eigen specifieke trajecten en eigen specifieke kwetsbaarheden. De enige manier om het te begrijpen is het herhaaldelijk meten, door de tijd heen, en in genoeg dimensies om de patronen te zien die ertoe doen.
Dit is het N-of-1-principe. Een onderzoek bij één enkel individu, in plaats van afgeleid uit een groep. Als je genoeg biomarkers op meerdere momenten volgt, stop je met jezelf te vergelijken met referentiebereiken en vergelijk je jezelf met jezelf — op je best, op je slechtst, in een stijgende of dalende lijn. Het signaal wordt persoonlijk en daardoor bruikbaar.
Twee mensen kunnen identieke waarden voor totaal cholesterol hebben. De een heeft een verwaarloosbaar risico. De ander is op weg naar een cardiovasculair incident. Het verschil zit in de verhouding van deeltjesgroottes, de ontstekingsmarkers, de insulinedynamiek en de indicatoren voor oxidatieve stress — waarden die het standaard panel niet meet. Dit is geen klein verschil. Het is het volledige diagnostische beeld.
De onderzoeksgroep van Topol heeft dit specifiek in cijfers uitgedrukt: in bevolkingsstudies onder mensen die volgens standaard klinische criteria als normaal worden beschouwd, tonen uitgebreide biomarkerpanels bij ongeveer 40 % van de personen een betekenisvol metabool risico aan. Die mensen zijn niet ziek. Ze worden niet behandeld. Ze hebben nog geen diagnose. Maar hun bloed vertelt al een verhaal dat hun laatste check-up nooit heeft gelezen.
39+ biomarkers. Medisch beoordeeld gezondheidsplan. Persoonlijke nulmeting door de tijd heen gevolgd. € 199/jaar.
Je biomarker-nulmeting bepalenDe methodologische sprong die Topol beschrijft, draait niet om meer data omwille van de data. Het gaat erom de juiste markers te meten, in de juiste combinatie, over voldoende tijd om een richting te zien. Eén enkele HbA1c-meting vertelt je waar je vandaag staat ten opzichte van een grenswaarde. Een reeks metingen over drie jaar laat zien of je vooruitgaat, stabiel blijft of afglijdt naar een probleem waar je nog geen naam voor hebt.
Een resultaat binnen het normale bereik zegt je bijna niets over het verloop. Iemand bij wie de nuchtere glucose in vier jaar is gestegen van 82 naar 97 mg/dL valt nog steeds onder normaal. Die persoon gaat, bij elke redelijke lezing van het bewijs, ook een kant op die niet normaal blijft. De momentopname kan je dit niet laten zien. Alleen de film kan dat.
De markers die het meest tellen voor dit soort longitudinale analyse zijn niet de markers die het vaakst worden getest. Totaal cholesterol mist het deeltjesgedrag. Nuchtere glucose mist de insulinedynamiek. TSH alleen mist de schildklieromzetting. De hiaten zijn niet willekeurig — het zijn structurele gevolgen van een systeem dat is ontworpen voor diagnose, niet voor monitoring.
“Het tijdperk van precisiegeneeskunde draait om het gebruiken van data die specifiek voor jou als individu gelden om beslissingen over je gezondheid te ondersteunen — dat is de toekomst van de geneeskunde.”
Eric Topol, MD — Deep Medicine, 2019
Het wettelijke Duitse zorgstelsel — de GKV — biedt vanaf 35 jaar elke drie jaar een Gesundheitscheck aan. Het panel omvat ongeveer tien markers: glucose, totaal cholesterol, nier- en leverfunctie en nog enkele andere. Het is bedoeld om op bevolkingsniveau te screenen op duidelijke ziekten. Het is niet bedoeld om een persoonlijke uitgangswaarde voor de gezondheid op te bouwen, subklinische trends op te sporen of de metabole diepgang te bieden die de moderne preventieve geneeskunde nodig acht.
Dit is geen kritiek op de Duitse geneeskunde. Het is een beschrijving van een onvermijdelijke kloof tussen een wettelijk systeem voor de volksgezondheid en de individuele monitoring die volgens Topol en zijn collega's nodig is. Beide dienen een ander doel. De GKV vangt je acute nierfalen op. Ze vertelt je niet dat je insulinegevoeligheid al vijf jaar afneemt.
Topols betoog eindigt niet bij kritiek. Het eindigt met een programma. Meer meten. Eerder meten. Herhaald meten. Handelen op basis van trends, niet alleen op grenswaarden. En cruciaal — koppel de data aan deskundige interpretatie die kan duiden wat de cijfers betekenen voor deze specifieke persoon, op dit specifieke moment, afgezet tegen de eigen voorgeschiedenis.
Voor de meeste mensen in Duitsland bestaat dit programma momenteel niet binnen het wettelijke zorgstelsel. Het vraagt om een particuliere Arzt, een gespecialiseerde kliniek of een toegewijde aanbieder die het hele traject verzorgt: bloedafname, geaccrediteerde labanalyse, klinische beoordeling en een persoonlijk rapport dat de bevindingen vertaalt naar actie.
39+ biomarkers getest in geaccrediteerde Duitse labs. RiliBÄK-kwaliteitsnormen. Medisch beoordeelde resultaten en een persoonlijk gezondheidsplan. 24/7 Health Concierge. Jaarlijks testen om je basiswaarden in de tijd te volgen. Beschikbaar in 14 Duitse steden en Helsinki. Geen verwijzing nodig. € 199/jaar.
Dit is precies het soort dienst dat volgens Topols kader zou moeten bestaan. Geen vervanging voor je huisarts. Geen diagnostische kliniek. Een bewakingslaag — een persoonlijk vroegtijdig waarschuwingssysteem dat de markers volgt die ertoe doen, beoordeeld door clinici die weten waar ze op moeten letten, en vertaald in taal waar je echt iets mee kunt.
Het minimale uitgebreide panel — de ondergrens waaronder je eigenlijk nog steeds gokt — zou metabole markers naast glucose en HbA1c moeten bevatten, een volledig cardiovasculair panel met deeltjesfractionering en hsCRP, hormoonassen waaronder schildklier, geslachtshormonen en cortisol, voedingsmarkers waaronder vitamine D, B12, ijzer en ferritine, ontstekingsmarkers en nier- en leverfunctie via meerdere indicatoren, niet alleen de hoofdwaarden.
Zo zien 39+ markers er in de praktijk uit. Het is geen exotisch protocol. Het is het minimale wetenschappelijk onderbouwde panel waarvan onderzoekers in de precisiegeneeskunde, onder wie Topol, stellen dat het de standaardzorg zou moeten zijn voor iedereen die zijn eigen biologie wil begrijpen — niet alleen zijn ziektestatus.
“Als je alleen meet wat makkelijk te meten is, vind je alleen wat makkelijk te vinden is. Maar de dingen die zich in stilte opbouwen — de metabole verschuiving, het ontstekingssignaal, de hormonale disbalans — die vragen om een ander soort aandacht.”
Eric Topol, MD — The Patient Will See You Now, 2015
Topols betoog is uiteindelijk een pleidooi voor aandacht. Voor het behandelen van het lichaam als het complexe systeem dat het is, in plaats van als een reeks grenswaarden die eerst overschreden moeten worden voordat actie gerechtvaardigd is. Het bewijs voor deze aanpak — meer markers, vaker meten, meer context — groeit al twintig jaar. De infrastructuur om dit aan te bieden tegen een toegankelijke prijs, in plaats van exclusief bij een concierge-kliniek, komt nu pas beschikbaar.
39+ biomarkers. Geaccrediteerde Duitse laboratoria. Door een arts beoordeeld gezondheidsplan. Persoonlijke basiswaarde jaarlijks gevolgd. € 199/jaar — geen verwijzing, geen wachtlijst.
Starten met je gezondheidsbasisBronnen & referenties
Topol EJ. High-performance medicine: the convergence of human and artificial intelligence. Nature Medicine, 2019.
Topol EJ. Deep Medicine: How Artificial Intelligence Can Make Healthcare Human Again. Basic Books, 2019.
Topol EJ. The Patient Will See You Now: The Future of Medicine Is in Your Hands. Basic Books, 2015.
Sonnenburg JL et al. Diet-induced alterations in gut microflora contribute to lethal pulmonary damage in TLR2/TLR4-deficient mice. Cell Host & Microbe, 2016.
Khera AV et al. Genome-wide polygenic scores for common diseases identify individuals with risk equivalent to monogenic mutations. Nature Genetics, 2018.
Gemeinsamer Bundesausschuss. Gesundheitsuntersuchungen für Erwachsene. G-BA, 2023.
Robert Koch-Institut. Gesundheitsberichterstattung des Bundes. Prevalenz chronischer Erkrankungen, 2022.