Gesondheet
4
 Min. Lieszäit

Kriibspreventioun a Liewensstil: Gëtt et en Zesummenhank?

Eng grouss Etüd seet, datt 38 % vun de Kriibserkrankunge vermeidbar sinn. Mä si huet méi nei Risike wéi veraarbechte Liewensmëttel, Éiwegkeetschemikalien a Mikroplastik ausgeloss. Wanns du déi mat arechens, ass déi tatsächlech Zuel warscheinlech vill méi héich. Millioune weider Liewe kéinte gerett ginn. Kléngt bemierkenswäert? Lies weider.
Titelbild vum Blogartikel
Geschriwwe vun
Robert Jakobson
Publizéiert den
15. Februar 2026

Och wa Skepsis géintiwwer Kriibspreventioun berechtegt ass, huet eng richtungsweisend Etüd, publizéiert an Nature Medicine, eréischt viru kuerzem (Februar 2026) eng bemierkenswäert Schlagzeil geliwwert, déi et wäert ass, méi genau ënnersicht ze ginn: Bal 40 % vun de weltwäit 18,7 Millioune Kriibsfäll pro Joer, ronn 7,1 Milliounen Diagnosen, hänke mat beaflossbare Risikofaktoren zesummen. 

Tubak fëmme stoung un der Spëtzt vun der Lëscht, gefollegt vun Infektiounen an Alkoholkonsum. 

D'Etüd, déi vun der Hanna Fink bei der Internationaler Agence fir Kriibsfuerschung vun der WHO geleet gouf, huet 36 Kriibsaarten an 185 Länner ënnersicht an ass domat eng vun den ëmfangräichsten Analyse vu vermeidbarem Kriibs, déi jee gemaach goufen.

Firwat dat ze niddereg gezielt kéint sinn

D'Zuel sollt eis alarméieren, an all Donnéeën zu engem sou ëmstriddenen Thema wéi Kriibs sollte mat Virsiicht behandelt ginn. Mä hei ass eng aner Siichtweis: d'Zuel ass warscheinlech ze niddreg ugesat. Hei ass meng Begrënnung, firwat ech dat mengen an et op d'mannst als Gedankespill ubidden.

D'Etüd huet 30 gutt etabléiert Risikofakteuren evaluéiert. Eng methodesch zolidd Wiel, déi awer och hir zentral Limitatioun weist. Fir opgeholl ze ginn, huet e Risikofakteur robust kausal Beweiser gebraucht, déi iwwer Joerzéngte gesammelt goufen. 

Dat ass eng héich Lat, an et schléisst systematesch méi Expositiounsklassen aus, bei deenen d'Wëssenschaft sech an de leschten zwee bis dräi Joer séier weiderentwéckelt huet, awer d'Schwell vum etabléierte Konsens nach net iwwerschratt huet. 

Wann s du där ukucks, wat ewechgelooss gouf, schéngt de richtegen Undeel u verhënnerbarem Kriibs däitlech méi grouss wéi 38 % ze sinn.

Hei si véier Beräicher aus der aktueller Fuerschung, déi souguer vill féierend Onkologen an Epidemiologen nach net ganz an hiert Denken integréiert hunn. Zesumme geholl weist dat drop hin, datt de wierklech vermeidbaren Deel méi no bei der Hallschent vun alle Fäll ka leien, oder nach driwwer.

1. Staark verschaffte Liewensmëttel: De Risikofaktor direkt virun eisen Aen

Héichverschaffte Liewensmëttel maachen haut ongeféier 60 % vun der Kalorienopnam an den USA aus an a groussen Deeler vun Europa iwwer d'Hallschent. D'Beweiser fir en Zesummenhang mat Kriibs hu sech mat bemierkenswäerter Konsequenz verstäerkt.

Eng IARC-Etüd vun 2025 mat 266.666 Männer a Fraen aus siwen europäesche Länner huet gewisen, datt e méi héije Konsum vu staark verschaffte Liewensmëttel mat engem méi héije Risiko fir Kriibs a kardiometabolesch Multimorbiditéit verbonne war. Net just eng Krankheet, mä ganz Gruppe vun hinnen. Eng Metaanalys, déi méi Kohortenetüden zesummeféiert, huet statistesch signifikant Zesummenhäng tëscht engem héije Konsum vu staark verschaffte Liewensmëttel an Daarm-, Broscht- a Bauchspeicheldrüsekriibs fonnt, mat Hazard-Ratioe vu bis zu 1,30 fir Daarmkriibs an 1,49 fir Bauchspeicheldrüsekriibs beim Verglach tëscht den héchsten an den niddregste Konsumgruppen.

Vläicht am opfällegsten ass eng Etüd vu Mass General Brigham vum November 2025, publizéiert an JAMA Oncology, déi bal 30.000 Frae begleet huet a festgestallt huet, datt déi mam héchste Konsum vun ultraverschaffte Liewensmëttel am Verglach zu deene mam niddregste Konsum e 45 % méi héije Risiko haten, konventionell Adenomen z'entwéckelen, also déi Polypen als Kriibsvirstuf, déi am meeschte mat fréiem Daarmkriibs a Verbindung bruecht ginn. D'Dosis-Wierkungs-Bezéiung war am Fong linear: méi ultraverschafft Liewensmëttel, méi Kriibsvirstufen.

Dat ass wichteg, well fréien Daarmkriibs a Länner mat héijem Akommes staark zouhëlt, aus Grënn, déi d'Fuerscher virun e Rätsel stellen. Den Zesummenhang mat héichverschaffte Liewensmëttel ass elo ee vun de stäerkste Kandidaten, an e wierkt iwwer Mechanismen: chronesch Entzündung, Stéierung vum Daarmmikrobiom, endokrin Stéierungen duerch Zousazstoffer, déi déi 30 Risikofakteure vun der Fink-Etüd net direkt erfaassen.

D'Ernärung gouf deelweis iwwer Facteure wéi wéineg Uebst a Geméis berücksichtegt, mä déi spezifesch industriell Veraarbechtung vu Liewensmëttel: d'Emulgatoren, déi modifizéiert Stäerkten, déi kënschtlech Séissstoffer, stellt eng eegen an zousätzlech Risikokategorie duer.

2. PFAS: De Kriibserreeger an dengem Drénkwaasser

PFOA, eng vun deenen am meeschten ënnersichte per- a polyfluoréierten Alkylsubstanzen, gouf 2023 vun der IARC vu "méiglecherweis kriibserreegend" op sécher kriibserreegend fir de Mënsch eropgestuft. PFOS gouf als méiglecherweis kriibserreegend agestuft. Dës Chemikalie goufen am Blutt vu praktesch all amerikaneschen Erwuessenen nogewisen.

Eng Studie vun der Keck School of Medicine vun der USC aus dem Januar 2025, déi éischt vun hirer Aart, huet d'PFAS-Belaaschtung am Drénkwaasser mat Donnéeën zu Kriibsfäll an US-Counties tëscht 2016 an 2021 verglach. D'Resultater waren erniichterend. Counties mat PFAS-Wäerter iwwer den EPA-Richtlinnen hunn eng Hausse vun de Kriibsfäll tëscht 2 % an 33 % gewisen, ofhängeg vun der Chemikalie an der Kriibsaart, dorënner Kriibs am Verdauungstrakt, am endokrinne System, an den Otemweeër an am Mondraum. D'Fuerscher hu geschat, datt eleng d'PFAS-Belaaschtung vum Drénkwaasser an den USA zu ronn 6.864 Kriibsfäll pro Joer bäidréit.

Fuerscher vum NCI hunn erausfonnt, datt Persoune mat den héchste PFOA-Konzentratiounen am Blutt en iwwer duebel sou héije Risiko haten, Nierekriibs z'entwéckelen, am Verglach zu deene mat den niddregste Wäerter. Erhéicht PFOS-Wäerter goufe mat engem Risiko fir Hodekriibs bei Zaldote vun der U.S. Air Force a Verbindung bruecht, déi op militäreschen Anlage kontaminéiertem Waasser ausgesat waren.

Dës Chemikalie waren net ënner den 30 Risikofaktoren an der Fink-Etüd. Trotzdeem goufe PFAS a ronn 45 % vun den US-amerikaneschen Drénkwaasserversuergunge fonnt, si räichere sech iwwer Joren am mënschleche Gewebe un, an hir karzinogen Mechanismen: Immunsuppressioun, endokrin Stéierungen, chronesch Entzündungen, Stéierung vun der DNA-Reparatur sinn haut gutt dokumentéiert. Déi global Expositioun ass praktesch universell, wat bedeit, datt souguer eng moderat Risikoerhéijung pro Persoun zu enger enormer Kriibslaascht op Bevëlkerungsniveau féiert, déi d'Zuel vun 38 % net reflektéiert.

3. Mikroplastik: eng nei kriibsausléisend Belaaschtung, déi et virun enger Generatioun kaum gouf

Mir sinn déi éischt Generatioun, déi Mikroplastik an eisem Blutt, eise Longen, eise Plazentaen an eisem Déckdaarm huet. D'Plastiksproduktioun ass zënter der Mëtt vum 20. Joerhonnert an d'Luucht geschoss, an déi winzeg Partikelen, déi beim Ofbau entstinn, sinn haut a praktesch all getestem Ekosystem an Organismus ze fannen.

Eng Fall-Kontroll-Etüd aus dem Joer 2025, déi am Journal of Hazardous Materials publizéiert gouf, huet éischt direkt epidemiologesch Bewäiser geliwwert: Bei 258 Daarmkriibspatienten a 493 Kontrollpersounen a China waren d'Mikroplastikkonzentratiounen am Stull bei de Kriibsfäll däitlech méi héich. Persounen am héchste Belaaschtungsquartil haten eng ugepasst Odds Ratio vun 11,3 fir Daarmkriibs am Verglach zum niddregste Quartil, en aussergewéinlech staarken Zesummenhang fir eng Ëmweltbelaaschtung.

Eng zesummegefaasst Metaanalys vun 43 Studie mat iwwer enger Millioun Patienten, déi 2025 am International Journal of Surgery publizéiert gouf, huet gewisen, datt d'Belaaschtung duerch Mikroplastik-Schuedstoffer e Risikofaktor fir d'allgemeng Kriibsheefegkeet war, woubäi Phthalaten a Bisphenol A, Chemikalien, déi sech aus Plastik léisen, déi eenheetlechst Zesummenhäng gewisen hunn.

D'Bild vun de Mechanisme gëtt séier méi komplett. Fuerscher am MD Anderson Cancer Center ënnersichen, wéi Mikroplastik chronesch Entzündungen, oxidative Stress an endokrin Stéierungen am Tissu ausléist. Eng systematesch Iwwersiichtsaarbecht vun 2024 huet erausfonnt, datt Mikroplastik eng supposéiert Roll bei der Erhéijung vum Déckdaarm- a Longekriibsrisiko spillt. Et gouf gewisen, datt Polystyrol-Nanoplastik kriibsassoziéiert Verännerungen a gesonde Longezellen ausléist, dorënner DNA-Schied an d'Aktivéierung vun zellulären Iwwerliewensweeër.

Wéi verschidde Fuerscher bemierkt hunn, ware Leit ënner 50 déi eenzeg demographesch Grupp, bei där d'Kriibsraten tëscht 1995 an 2021 geklomme sinn. D'Explosioun vu Plastik an der Ëmwelt genee an dësem Zäitraum léisst sech schwéier als Zoufall ofdoen. Trotzdeem daucht Mikroplastik néierens op der Lëscht vun de Risikofacteuren aus der Fink-Etüd op, verständlech, well déi epidemiologesch Evidenz nach sou jonk ass, awer mat Konsequenzen, well d'Expositioun mëttlerweil iwwerall präsent ass.

4. Zirkadian Stéierung: Kriibsrisiko, deen dech vun der Nuetsschicht mat heem verfollegt

D'IARC klassifizéiert Nuetschichtaarbecht zënter 2019 als "warscheinlech kriibserreegend fir de Mënsch" (Grupp 2A), op Basis vun Evidenz, déi se mat Broscht-, Prostata- an Daarmkriibs a Verbindung bréngen. Déi biologesch Mechanisme si gutt beschriwwen: Liicht wärend der biologescher Nuecht ënnerdréckt Melatonin, stéiert d'Reguléierung vun den Auergenen, beanträchtegt d'DNA-Reparatur, ënnerdréckt d'Aktivitéit vun den natierleche Killerzellen an dereguléiert zirkadian Genen, déi u kriibsrelevante Signalweeër bedeelegt sinn.

Eng systematesch Iwwersiichtsaarbecht vun 2025, déi iwwer 500 Studien ausgewäert huet, huet staark Evidenz fir en Zesummenhang tëscht enger Stéierung vum zirkadiane Rhythmus a Broscht-, Prostata- an Daarmkriibs fonnt, mat éischter Evidenz fir Melanom a Blosekriibs. Den U.S. National Toxicology Program ass mat „héijer Sécherheet“ zum Schluss komm, datt dauerhaft Nuechtschichtaarbecht, déi zu enger Stéierung vum zirkadiane Rhythmus féiert, Broschtkriibs verursaache kann.

Tëscht 15 % a 25 % vun alle Beruffstätegen an Europa an den USA maachen Nuets- oder Schichtaarbecht. Eng Iwwersiichtsaarbecht vum Dezember 2025 an npj Breast Cancer huet op d'mannst zéng ënnerschiddlech biologesch Mechanismen am Detail beschriwwen, déi Nuetsschichtaarbecht mam Entstoe vu Broschtkriibs verbannen, vun der Ënnerdréckung vu Melatonin an oxidativem Stress bis zu epigenetesche Verännerungen an der Verkierzung vun den Telomeren.

Mä Fuerscher an dësem Beräich ënnersträichen ëmmer méi: De Problem geet wäit iwwer formell Nuetsschichtaarbecht eraus. Déi modern Gesellschaft ass voll mat zirkadiane Stéierfaktoren: Bildschiermliicht an der Nuecht, onreegelméisseg Schlofzäiten, Jetlag, spéit Iessen. Dat betrëfft vill méi Leit wéi formell Schichtaarbechter, mä epidemiologesch Methode fänken eréischt un, zirkadian Stéierungen ausserhalb vum Beruffsliewen z'erfaassen. D'Fink-Etüd zielt zirkadian Stéierungen net zu hiren 30 Risikofaktoren. Och d'Klassifikatioun vun der IARC ass zwar kloer, mä si konzentréiert sech enk op berufflech Nuetsschichtaarbecht, also nëmmen e Brochdeel vun de gesamten zirkadiane Stéierungen an der Bevëlkerung.

Wat d'Lück an den Date vun der Kriibspreventioun bedeit

Näischt heivun ass eng Kritik un der Fink-Etüd. Si huet genee dat gemaach, wat eng streng Epidemiologie maache soll: de Risiko vu Facteure mat beluechter kausaler Evidenz quantifizéieren. D'Fuerscher hunn Expositionsdate vun 2012 benotzt, se op d'Fäll vun 2022 ugewannt an déi bis elo ëmfangräichst global Schätzung erstallt.

Mä gutt beluecht ass en Indikator, deen hannendru kënnt. Et dauert Joerzéngten, bis e Risikofaktor vun engem méiglechen Zesummenhang zu enger allgemeng unerkannter Klassifikatioun gëtt. Beim Tubak huet et ronn 30 Joer gedauert, vun den éischten epidemiologesche Bewäiser bis zu breede politesche Moossnamen. Jidderee vun deene véier Beräicher hei uewe steet iergendwou op dësem Wee, e puer si méi wäit wéi anerer, a bei jidderengem geet et ëm Belaaschtungen, déi global an onfräiwëlleg sinn an zouhuelen.

Wa staark verschaffte Liewensmëttel och nëmmen e bëssen zu Daarm-, Broscht- a Bauchspeicheldrüsekriibs bäidroen; wa PFAS all Joer Dausende weider Fäll vun Nieren-, Hoden- a Schilddrüsekriibs verursaachen; wa Mikroplastik de mysteriéisen Ustieg vu Kriibs a jonkem Alter undreift; a wa Stéierunge vum zirkadiane Rhythmus wäit iwwer Schichtaarbechter eraus reechen, dann ass de wierklech verhënnerbaren Undeel u Kriibs weltwäit net 38 %. En ass däitlech méi héich.

Dat heescht net, datt 38 % falsch sinn. Et ass éischter warscheinlech, datt 38 % déi ënnescht Grenz sinn.

An d'Distanz tëschent där ënneschter an ieweschter Grenz gëtt a Millioune Liewe gemooss, fir deenen hir Rettung aktuell Preventiounsstrukturen nach net ausgeluecht sinn. D'Fro fir Politiker, Kliniker an d'Ëffentlechkeet ass, ob mir nach zwee Joerzéngten op Sécherheet waarden, oder ufänken, op Basis vum Gewiicht vun de Beweiser ze handelen, déi mir schonn hunn.


Medezineschen Hiwäis: Dësen Inhalt déngt nëmmen zur Informatioun an ass keng medezinesch Berodung. Beschwätz Resultater ëmmer mat enger qualifizéierter Gesondheetsfachkraaft.

Mat Aniva gesäis du, wat wierklech lass ass. Du kanns haartnäckeg, schmäerzhaft an deier blann Flecken am wichtegsten Deel vun dengem Liewe vermeiden: dengem Wuelbefannen.*
Merci! Deng Ufro ass ukomm!
Ups! Beim Fortschécke vum Formulaire ass eppes schifgaangen.

Däin zukünftegt Ech waart

Fänk un, dat gesondst Joerzéngt vun dengem Liewen opzebauen.

Haut bäitrieden